Rozporządzenie EUDR, czyli European Union Deforestation Regulation, to odpowiedź Unii Europejskiej na nasilający się problem wylesiania i degradacji lasów. Od 29 czerwca 2023 roku nowe przepisy obejmują wprowadzanie na rynek UE oraz eksport wielu towarów, które mogą mieć wpływ na środowisko leśne. Zastanawiasz się, jak te zmiany wpłyną na działalność firm w Polsce i Europie? Czy nowe regulacje rzeczywiście przełożą się na codzienną dostępność produktów i relacje biznesowe? W tym artykule znajdziesz praktyczne informacje o tym, czym jest EUDR, kto musi się nim przejmować, jakie obowiązki czekają przedsiębiorców i na co warto zwrócić uwagę, aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji.

Dlaczego powstało EUDR i co dokładnie oznacza?

EUDR to rozporządzenie, które ma ograniczyć negatywny wpływ europejskiej konsumpcji na światowe lasy. Dotyczy zarówno produktów pochodzących z krajów UE, jak i tych importowanych spoza Unii. Przepisy obejmują siedem podstawowych surowców: bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno. Warto pamiętać, że chodzi także o produkty pochodne – mięso, czekoladę, papier czy książki. Głównym celem jest, by żaden z tych towarów nie pochodził z terenów wylesionych lub zdegradowanych po 31 grudnia 2020 roku. Czy to się uda? Czas pokaże, ale już teraz firmy muszą się do tego przygotować.

Kogo obejmują nowe przepisy i kto powinien się zainteresować tematem?

Nowe obowiązki dotyczą wszystkich, którzy wprowadzają na rynek UE lub eksportują wymienione towary – zarówno producentów, importerów, jak i eksporterów. Jeśli Twoja firma sprowadza lub sprzedaje takie produkty, musisz zadbać o tzw. należytą staranność (due diligence) i zgłosić odpowiednie oświadczenie do krajowego urzędu. Nawet jeśli jesteś pośrednikiem, czyli tzw. traderem, EUDR również Cię dotyczy. To nie jest przepis, który można zignorować – odpowiedzialność spoczywa na każdym etapie łańcucha dostaw.

Jakie są najważniejsze obowiązki wynikające z EUDR?

Podstawowy wymóg EUDR to gwarancja, że produkty są „wolne od wylesiania”, czyli nie pochodzą z terenów przekształconych z lasów na cele rolnicze po 31 grudnia 2020 roku. Dodatkowo muszą być wytworzone zgodnie z przepisami kraju, z którego pochodzą. Co to oznacza w praktyce? Firmy muszą:

• Dokładnie przeanalizować ryzyko i zebrać dokumentację potwierdzającą pochodzenie surowców,
• Przed wprowadzeniem produktu na rynek lub eksportem złożyć oświadczenie należytej staranności w specjalnym systemie Komisji Europejskiej,
• Przechowywać dokumenty przez minimum pięć lat i regularnie raportować działania związane z eudr,
• Być gotowe na kontrole urzędów – często bez wcześniejszego ostrzeżenia.

Brak zgodności z przepisami może skutkować wycofaniem produktów z rynku i naprawdę wysokimi karami finansowymi – nawet do 4% rocznego obrotu w UE. Warto więc zadbać o każdy szczegół.

Jakie produkty podlegają regulacji? Sprawdź, zanim będzie za późno

Lista produktów objętych EUDR jest naprawdę szeroka. Obejmuje nie tylko mięso wołowe, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno, ale też produkty pochodne, takie jak papier, meble, skóra czy czekolada. Jeśli masz wątpliwości, czy Twój towar podlega nowym przepisom, sprawdź kody taryfowe – to pierwszy krok do uniknięcia problemów lub wejdź na https://jdp-law.pl/newsletter/eudr-rozporzadzenie-ue-dotyczace-wylesiania-i-degradacji-lasow-biuletyn-esg/

Jak wygląda wdrażanie i egzekwowanie EUDR w praktyce?

Każde państwo członkowskie, w tym Polska, musiało wyznaczyć co najmniej jeden niezależny organ odpowiedzialny za wdrażanie i egzekwowanie przepisów EUDR. Te instytucje mają prawo przeprowadzać kontrole, nakładać kary, a nawet konfiskować towary niespełniające wymogów. Kontrola może dotyczyć zarówno dokumentów, jak i samych produktów czy całego łańcucha dostaw. W praktyce oznacza to, że firmy powinny być przygotowane na różne scenariusze – od rutynowych sprawdzeń po szczegółowe audyty.

Jak EUDR zmienia codzienność w handlu i łańcuchach dostaw?

Wprowadzenie EUDR wymusza na wielu firmach przemyślenie i często przebudowę dotychczasowych łańcuchów dostaw. Konieczność potwierdzenia pochodzenia surowców sprawia, że niektórzy dostawcy mogą stracić dostęp do rynku UE, jeśli nie spełnią wymagań. Z jednej strony to wyzwanie – rosną koszty i pojawiają się nowe obowiązki, z drugiej jednak strony rośnie świadomość i przejrzystość w handlu międzynarodowym. Warto też pamiętać, że EUDR obejmuje również przypadki tzw. legalnego wylesiania – czyli sytuacje, gdy przekształcenie lasu było zgodne z prawem lokalnym, ale nie spełnia już nowych wymogów UE.

Praktyczne rady dla firm, które chcą działać zgodnie z EUDR

Jak przygotować się na zmiany? Oto kilka wskazówek, które mogą ułatwić wdrożenie nowych przepisów:

• Przejrzyj dokładnie swoje łańcuchy dostaw i sprawdź, które produkty podlegają EUDR,
• Ustal jasne zasady współpracy z dostawcami – poproś o niezbędne informacje dotyczące pochodzenia surowców,
• Wprowadź system monitorowania i archiwizacji dokumentów związanych z należytą starannością,
• Przeszkol zespół odpowiedzialny za zgodność z przepisami,
• Śledź na bieżąco wytyczne Komisji Europejskiej oraz komunikaty krajowych urzędów.

Jak widzisz, wdrożenie EUDR to nie tylko obowiązek, ale też szansa na rozwój bardziej odpowiedzialnego i przejrzystego handlu. Ostatecznie to od firm zależy, jak wykorzystają nowe przepisy – czy potraktują je jako uciążliwy wymóg, czy jako impuls do pozytywnych zmian w swoim biznesie.